Паром празь Ля-Манш

Уладзімір Арлоў

ПАРОМ ПРАЗЬ ЛЯ-МАНШ

Вершы

Спроба завершанага жыцьцяпісу

Прыйшоў на сьвет

у год Зьмяі

паводле ўсходняга календара

і ў год сьмерці Сталіна

паводле календара савецкага,

пад знакам Дзевы,

у радзільні

насупроць Сафійскага сабору

у Полацку;

быў таемна ахрышчаны

праваслаўным папом,

якога схапіў за бараду

і не адпускаў,

пакуль не паказалі

салодкага пеўніка на палачцы;

узброіўшыся сьвечкай

і клубком бабуліных нітак,

у няпоўныя сем гадоў

выправіўся на пошукі лёхаў,

што ў часы Сьцяпана Батуры

злучалі

гарадзкія манастыры й храмы;

з тае пары

так і бадзяюся

па замурованых лябірынтах,

шукаючы

Полацкі летапіс,

крыж Эўфрасіньні

і сумнеўную славу;

памру ўлетку,

калі споўніцца

тысяча гадоў

князю Ўсяславу Чарадзею;

буду пахаваны

на полацкіх могілках

сьвятога Ксавэрыя

па грэка-каталіцкім абрадзе;

хтосьці пакладзе

на цёплую зямлю

букецік валошак

і тры гвазьдзікі

вядомых колераў;

у беларускім тэксьце

на помніку

згодна з нацыянальнай традыцыяй

будзе зробленая

артаграфічная памылка.

Паром празь Ля-Манш

Я так і думаў:

тут амаль ніхто

(калі не лічыць мяне)

не гаворыць па-беларуску,

але,

каб ты была са мною,

гэты дробны недахоп

імгненна ператварыўся б

у велізарную перавагу, бо

ў гушчыні палюбнай публікі

мы маглі б гаварыць пра нашы пачуцьці,

не саромеючыся самага патаемнага

(ты ведаеш, якія вострыя адчуваньні

могуць падараваць проста словы),

за выняткам таго,

што нельга казаць нават шэптам у ложку —

пагатоў, мы з табою схільныя да прымхаў і

часта стукаем тры разы па дрэве.

Наш карабель

(па-тутэйшаму — ferry, альбо boat-ship)

гайдае ўсё мацней, і ўжо ёсьць

першыя ахвяры марское хваробы.

(Дзякуй богу, што я —

з банальнай прычыны

адсутнасьці фунтаў —

не нажлукціўся піва

ў карабельным бары.)

Манэтаў у кішэнях

яшчэ хапіла б на званок табе,

толькі я ўспомніў пра розьніцу ў часе.

(Цікава, хто пражыў гэтыя дзьве гадзіны

замест мяне?)

Порт Ramsgate

выдае з мора на шыкоўныя дэкарацыі

да фільму «Каханка францускага лейтэнанта»

паводле раману жыхара гэтае выспы Дж. Фаўлза.

Я не казаў табе, што

білет у Ramsgate

(разам з сваім тэлефонам)

дала мне ў Менску дзяўчына

зь зялёнымі, як сёньняшні Ля-Манш, вачыма,

якую я ахвотна

запрасіў бы павячэраць удваіх,

калі б на сьвеце не было

цябе.

За прыбярэжнымі кулісамі

рыхтуецца да выхаду мытнік

з шэксьпіраўскім імем Рычард,

які дзякуючы рудой барадзе

прыме мяне за хлапца

з Ірляндзкай Рэспубліканскай Арміі.

Але ўсё скончыцца памысна,

калі не лічыць спазьненьня на вакзал «Victoria»,

дзе ўчора ірляндцы

мімаходзь апусьцілі ў сьметніцы

чарговую партыю бомбаў,

замаскаваных пад порцыі плямбіру,

каб два чалавекі

ўжо ніколі не змаглі трапіць у Эўропу,

а яшчэ адзін

здолеў бы наведаць яе

ў камфартабэльным вазку для бязногіх.

Усё скончыцца памысна:

я хутка прывыкну да левабаковага руху

(урэшце, гэта пустая фармальнасьць,

бо ўсе мы, згадзіся,

рухаемся ў адным кірунку,

хоць часам нам з табою ўдаецца

рухацца насустрач адно аднаму

і нават сустракацца);

у тэрарыстаў будуць велікодныя вакацыі;

я пакажу, як прайсьці на Holden Road

пажылой мурынцы з Вэст-Індыі, і за гэта

мяне нязлосна цапне за нагу

пародзісты брытанскі сабака

невядомае мне пароды;

голуб з Trafalgar Square

на знак асаблівага даверу

пакіне белы кружок

на маім зялёным швэдры

(у Менску

адзін абазнаны габрэй скажа, што

апрача зялёнага швэдра ў мяне зялёная аўра;

я не прамінаў бы падзяліцца гэтымі зьвесткамі

зь зеленавокай менскай касіркай —

калі б на сьвеце не было цябе),

і калі я зноў падымуся на boat-ship,

Англія здасца мне

ўтульным зялёным хутарам,

дзе можна было б затрымацца яшчэ на тыдзень,

каб там больш гаварылі па-беларуску,

прынамсі — ты.

Сустрэчныя

Хто гэты стары,

што спрабуе разьлічыцца за віно

старадаўнімі манэтамі

зь сьцёртымі профілямі?

Хто гэтая жанчына,

што чытае ў мэтро ліст,

напісаны маім почыркам?

Хто гэтае дзіця,

што бесклапотна напявае

імёны маёй каханай,

вядомыя

толькі ёй і мне?

Парыжанка з Кносу*

Парыжанка з Кносу,

ты едзеш у менскім трамваі № 6

з крыжыкам на язычніцкай шыі,

у суправаджэньні сіняга пеўніка,

які не пасьпеў зрабіцца мужчынам.

Каб прыдумаць табе біяграфію

(у грамадзкім транспарце

я баўлюся такімі бяскрыўднымі гульнямі),

дастаткова трох дрогкіх прыпынкаў.

Ты чамусьці працуеш архітэктарам,

начальнік называе цябе

танканогай карыятыдаю,

маючы наконт ножак зь цёплага мармуру

далёкасяжныя пляны.

Ты скардзісься каханку,

які, адрозна ад начальніка,

ад самае вясны не дарыў табе кветак

і не прыдумаў нічога лепшага,

як зваць цябе марцоваю коткай.

(Мужу на начальніка ня скардзяцца.

Мужу гатуюць на вячэру сіняга пеўніка.)

Усё гэта да позеху трывіяльна,

але

ў тваіх антрацытавых вачах

люструецца іншы жыцьцяпіс,

дзе кожны сюжэт

слухае ўтрапёных цыкадаў,

душна пахнучы лявандаю.

Цар Мінас

не прапускае ніводнага хітона

(твой — не выключэньне).

Царыца Пасыфая

(O tempora, o mores!)

закахалася ў белага быка.

Дэдал

заняў пасаду

прыдворнага мастака й дойліда.

Гэта ён

пакінуў твой птушыны профіль

колеру лесавога мёду

на сонечных скавышах

заблытаных палацавых пераходаў, якія —

шэпчуцца прыдворныя —

могуць завесьці неабачлівага чалавека

ў той час, дзе ён яшчэ не нарадзіўся,

або ў той, дзе яго ўжо няма.

Гэта ён

збудаваў Лябірынт,

але сьпярша